ĐỀ ÁN MÙA VU LAN
100 CÂU HỎI MÙA VU LAN - PHẦN II :
Thâm ân Phụ Mẫu
http://www.megaupload.com/de/?d=MOPN0M4F
Câu 1 (TT Tuệ Siêu trả lời)
Hỏi: Phải chăng theo nghiệp báo thì quan hệ giữa cha mẹ và con cái do thiện nghiệp tác thành ?
Đáp: Điều này không hẳn là thế. Hiện tại có sự quan hệ giữa cha mẹ và con cái có thể do nhiều nguyên nhân là:
a. Do thuận dòng cộng nghiệp thiện mà đời nầy có quan hệ cha mẹ và con cái.
b. Do thuận dòng cộng nghiệp ác mà đời nầy có quan hệ cha mẹ và con cái.
c. Do phước nguyện mà đời nầy có quan hệ cha mẹ và con cái.
d. Do thường cận nịch ái ràng buộc mà đời nầy có quan hệ cha mẹ và con cái.
e. Do oan trái oán thù mà đời nầy có quan hệ cha mẹ và con cái.
Sự quan hệ nầy có nhiều nguyên nhân, và đã được giải thích trong kinh điển. Do đó không hẳn có quan hệ giữa cha mẹ và con cái đều do thiện nghiệp tác thành.
Câu 2 (TT Tuệ Siêu trả lời)
Hỏi: Tình thương trìu mến phụ tử, mẫu tử có phải là ái luyến phiền não chăng ?
Đáp: Tất cả sự ái luyến đều là phiền não (kilesa), dù là sự ái luyến trong tình phụ tử hay mẫu tử, vì rằng khi có biệt ly mà tâm đau khổ do thương tiếc thì sự thương tiếc ấy chính là phiền não. Như có phật ngôn:
Pemato jāyati soko Pemato jāyati bhayam.
Tứ thương yêu sanh sầu muộn.
Tứ thương yêu sanh sợ hãi.
Nếu cha mẹ đối với con hay con đối với cha mẹ chỉ có thiện cảm xuất phát từ tâm từ (mettā) hay tâm bi (karun.ā) hoặc tâm hỷ (muditā), thì tình cảm đó không phải là ái phiền não; nếu là tình cảm có tính ích kỷ, chấp thủ thì là ái phiền não.
Câu 3 (TK Pháp Đăng trả lời)
Hỏi: Có phải con phải luôn luôn vâng lời cha mẹ mới là con có hiếu ?
Đáp: Không hẳn là vậy, vì mỗi con người do căn cơ và trình độ khác nhau, có 4 hạng người. Như vậy có khi cha mẹ dạy đúng theo thiện pháp, nhưng cũng có khi lại hoàn toàn thiêng về tình cảm, mà người con thực hiện hạnh nguyện của mình và lại làm tấm gương cho nhân loại, nên người con phải nên xét lại lời dạy ðó có phù hợp và hướng thượng hay không.
Câu 4 (Sư Trưởng trả lời, tinhtan viết lại)
Hỏi: Ơn nghĩa sanh thành khó đền đáp hết, phải chăng điều này nói rằng trong vô lượng kiếp luân hồi mỗi chúng ta mang vô số nợ không trả hết ?
Đáp: Điều này xin trích những đọan Phật ngôn để làm sáng tỏ vấn đề này: trong Tương Ưng Bộ Kinh, có đọan Đức Phật nói rõ: “ không dễ gì tìm một chúng sanh chưa từng là cha, là mẹ, là anh, là chị, là em trai, là em gái, là con trai con gái v..v…” nếu căn cứ rằng vô lượng kiếp như vậy thì cái nợ mênh mông, nhưng không phải là đơn phương một đương sự thiếu nợ mênh mông đó mà tất cả vô lượng chúng sanh đều mang nợ chồng chất với nhau. Với số ngày nay mấy tỷ nhân loại thì trong mấy tỷ nhân loại đó, những người nam, thí dụ là bản thân của tôi, thì những người đó từng là cha, là anh trai em trai, là con trai, và những người nữ cũng từng là mẹ, là chị là em gái, là con gái. Thì như vậy, những người này cũng thiếu nợ tôi, đương nhiên theo lý luận này thì tôi cũng thiếu nợ, thiếu qua thiếu lại chứ không phải một người làm. Chúng ta nên nhận biết rằng kiếp nào thì nói theo kiếp nấy, ngay trong kiếp hiện tại, chúng ta chưa dễ gì trả ơn cha mẹ sanh dưỡng cho trọn vẹn đừng nói chi là vô lượng kiếp. Tuy vậy, nếu quán tưởng tất cả chúng sanh chẳng riêng gì loài người mà kể cả loài thú thì vẫn là thân bằng quyến thuộc, là anh là em v..v… Chúng ta có được lòng từ mẫn không thù hận bất cứ một chúng sanh nào, và luôn luôn có tâm thương xót mọi chúng sanh, vì nếu nghĩ không gần cũng là xa hay là không xa cũng gần, những người này đã từng là cha là mẹ, là anh, là chị, là em, là con là cháu chúng ta…Và nếu nghĩ được như vậy thì không có tâm thù hận và không nỡ làm hại chúng sanh đều đó thật là tốt. Nói về câu trả hiếu trả thảo thì xin trả lời là trả hiếu trả thảo chỉ nói ngay trong kiếp hiện tại mà thôi chứ không thể nói mênh mông như vậy được. Cũng như nói là giết cha giết mẹ, phạm ngũ nghịch vô gián thì cũng như kể cha mẹ hiện tại chứ không thể nào lấy chung là cha mẹ vô lượng kiếp mà kể thì không được. Như vậy, câu nói là ơn nghĩa sanh thành khó đền đáp hết, phải chăng điều này vô lượng kiếp luân hồi, mỗi chúng ta mang vô số nợ không trả hết, nếu nói là vô số nợ thì không nợ này cũng là nợ khác cũng như nghiệp thì quả thật vậy, không bao giờ trả hết nghiệp đã tạo, chúng ta tu để được giác ngộ giải thoát, cắt đứt sanh tử luân hồi, ly gia cắt ái, trọn ly thế tục hướng đến sự viễn ly, đó là điều căn bản trong đời sống phạm hạnh. Dù cho cha mẹ trong hiện tại cũng như cha mẹ trong từ vô lượng kiếp khác dưới mọi hình thức chúng sanh này hay chúng sanh khác, nếu như chúng ta có lòng từ ái như vậy thì vẫn có thể xử sự như câu là: “dầu cho người con có lòng hiếu thảo mà vai mặt cỏng cha, vai trái cỏng mẹ đi ngao du khắp mặt đất cũng không trả ơn hết cho cha mẹ hay là chinh phục cả quả địa cầu này để cho cha mẹ thống trị cũng chưa gọi là trả hết ơn cho cha mẹ”, nhưng mà nếu hướng dẫn cho cha mẹ chống thập ác, tu theo thập thiện thì mới được kể như là đền đáp công ơn cha mẹ đã sanh, bởi vì hướng dẫn cho cha mẹ tránh điều ác làm điều lành thì cha mẹ được sanh về nhàn cảnh, cõi trời, chư thiên hay cõi người , không bị sa đọa vào bốn đường ác dạo, như vậy gọi là đền ơn trả thảo. Đối với cha mẹ hiện tại cũng vậy, vô số chúng sanh cũng vậy, chúng sanh nào mà chúng ta có thể hóa độ được, cảm hóa đươc, hướng dẫn được thì cũng nên hướng dẫn họ đi vào con đường ngay lẽ chánh tức là tu tập theo thập thiện tránh xa thập ác., dù cho cha mẹ xa hay cha mẹ gần thì chúng ta cứ xử sự như vậy thì vẫn được, vẫn tốt và vẫn đúng. Còn nói chữ hiếu, thì xin trả lời theo ý của tôi thì cha mẹ hiện tại, kiếp nào trả kiếp nấy không thể nói mênh mông được. Đó là câu trả lời số 4 của tôi mà quý vị đã nêu ra.
Câu 5 (Sư Trưởng trả lời, tinhtan viết lại)
Hỏi: Hiêú và tình thu'o'ng khó lu'õ'ng toàn. Ngu'ò'i con nên cu' xu'² thê' nào go.i là ho'.p ða.o ?
Đáp: Điều này chúng ta không thể áp dụng chung cho mọi người bởi vì mỗi người có một lối sống riêng nhưng mà có thể chúng ta nói lên tâm trạng riêng như tôi chẳng hạn. Có thể căn cứ vào Phật ngôn, căn cứ vào sách chữ nho chẳng hạn và sống bằng lý trí thì chúng ta có thể tùy vào hoàn cảnh mà xử sự. Hơn nữa, những người Việt Nam thì không giống như những người nước ngoài hay giới Tây Phương, do đó nên trả lời giống như vậy chắc là rất khó. Lại nữa, nếu như một người con mà có vợ mà người vợ lại là người Á châu, đông phương thì lại khác, mặc dầu có ảnh hưởng Tây Phương nhưng vẫn còn tương đối. Nếu vợ là người hòan toàn Tây Phương, Âu Mỹ, họ có nếp sống riêng theo kiểu Tây Phương thì lại càng khó hơn nữa, khó áp dụng được, đừng nói chi hiếu tình khó lưỡng toàn, mà ở đây đông tây khó mà giải quyết vì phong tục, tập quán, văn hóa có khác nhau. Nếu như trường hợp này ở địa phận đông phương hay ở Việt Nam thì cá nhân trong một gia đình như tôi chẳng hạn thì không có gì mà không giải quyết được. Thí dụ như bây giờ chúng ta có một ông cha bà mẹ già, lớn tuổi nhưng mà với tính lẩm cẩm khó khăn, nhưng dù sao cũng là đấng sanh thành, bây giờ gặp một bà vợ trẻ đẹp ngoan ngoản thật dễ thương mà có một điều là không chịu nỗi với sự sai biểu, sắp đặt hay xử sự của cha mẹ, một là đòi sống riêng, hai là đuổi cha mẹ đi như tiền thân của Ngài Mục Kiền Liên, nếu có như vậy nữa cũng tùy theo mỗi cá nhân. Nếu trường hợp như tôi thì tôi không giải quyết như vậy, cha mẹ thì lo phần cha mẹ, nếu là khuôn viên đất có rộng thì cất riêng cho cha mẹ ở nhà riêng để chúng ta phụng dưỡng sớm thăm tối viếng săn sóc cho cha mẹ theo bổn phận chúng ta, người vợ hay dâu có lo thì lo không lo thì thôi, bổn phận con trai thì lo cho cha mẹ của mình. Đối với vợ thì vẫn sống cuộc sống gia đình bình thường nhưng tiền của đâu ra đó, phần nào vợ chồng sống, còn phần của cha mẹ là của cha mẹ. Nếu bà vợ xấu tánh hay đố kỵ lợi dụng tình thương của người chồng mà có những thái độ thái quá thì chúng ta phải ngăn phải khuyên, mà ngăn khuyên không được phải rầy phải la, nếu không được nữa thì đi đến chổ ly dị nếu chúng ta thấy ơn nghĩa cha mẹ nặng thì phải xử sự như vậy thôi. Nếu bà vợ tương đối, tuy rằng có vài tánh hơi rắc rối nhưng không đến đổi thì chúng ta cũng nên linh động, thì chúng ta làm có tiền thì chúng ta dành ra một phần để lo cho cha cho mẹ, còn phần kia thì chúng ta chung sống với vợ với con, đâu ra đó, chia xẻ như vậy thì cũng gọi là lưỡng toàn.
Câu 6 (TT Giác Đẳng trả lời)
Hỏi: Đi xuất gia rời xa cha mẹ có bất hiếu chăng ?
Đáp: Mới thoạt nghe thì dường như chỉ có đi xuất gia mới rời xa cha mẹ. Hầu hết thanh niên nam nữ thành nhân ngày nay thường xa cha mẹ vì nghề nghiệp, hôn nhân, lối sống ... Các bậc cha mẹ thường mong là không phải lo lắng nhiều vì con, cũng mong là con cái dù ở đâu cũng còn nghĩ đến cha mẹ và không làm điều gì phương hại gia phong. Nói về những điều nầy thì người xuất gia không có gì kém hơn người cư sĩ. Thậm chí đôi khi còn nhiều thuận duyên hơn (...).
Câu 7 (TK Pháp Đăng trả lời)
Hỏi: Theo Phật Pháp, có cách nào được gọi là báo ân đầy đủ cho cha mẹ không ?
Đáp: Có, vì mỗi con người luôn đau khổ vì các tội lỗi, 10 phi phúc hành khi cho quả, thì chính giáo Pháp của Đức Phật lại diệt trừ các ác quả đó khi có trí tuệ nhận diện được, thực hành và còn vĩnh viễn không còn sa đọa nữa, nên người con nào bằng ðủ mọi phương tiện để giúp cho cha mẹ hiểu được Phật Pháp theo Giới Ðịnh Tuệ là báo ân đầy đủ cho cha mẹ, vì lòng tham thì không bao giờ biết đủ nên lúc nào cũng thiêu đốt chúng sanh ấy, còn Trí Tuệ thì luôn ly tham và tịch tịnh.
Câu 8 (Ni sư Liễu Pháp trả lời)
Hỏi: Không có con nối dõi tông đường có gọi là đại bất hiếu chăng ?
Đáp: Quan niệm cho rằng “Không có con nối dõi tông đường là đại bất hiếu” là quan niệm của Mạnh Tử. Mạnh Tử cho rằng : Bất hiếu hữu tam, vô hậu vi đại (Có 3 điều bất hiếu, không có con là điều nặng nhất). Ba điều đó là: Một là hùa theo cha mẹ để cha mẹ mắc vào chỗ bất nghĩa; hai là nhà nghèo, cha mẹ già mà không chịu ra làm quan, lấy bổng lộc nuôi cha mẹ; ba là không chịu lấy vợ, không có con, tuyệt đường cúng tế tiên tổ. Trong ba việc đó, việc không có con là lớn nhất.
Phật giáo thì đánh giá đạo đức của một con người qua hành vi đạo đức của người đó. Một người vì lý do này hay lý do khác mà không có con nối dõi tông đường, nhưng không hề có tác ý muốn xúc phạm hay làm cha mẹ đau khổ thì không thể kết tội người đó là bất hiếu. Ðặc biệt nếu một người biết kính trọng, thương yêu, lo lắng, chăm sóc cho cha mẹ, nhưng đồng thời cũng biết được tham ái chính là nguồn gốc của mọi đau khổ mà chọn con đường vô tham vô dục thì càng không thể gọi đó là người bất hiếu. Xét cho cùng, sự nối dõi về chân lý, học thuật, đạo đức quan trọng hơn sự nối dõi về sinh lý, và những người con phi đạo đức mới đáng gọi là những người con bất hiếu.
Câu 9 (Ni sư Liễu Pháp trả lời)
Hỏi: Gia đình có nhiều con có thể gọi là nhiều phước chăng ?
Đáp: Nhiều người cho rằng con đống cháu đàn là biểu hiện của một gia đình có nhiều phước đức. Tuy nhiên xét cho kỹ thì sự thật không hẳn như vậy. Mỗi ðứa con ra đời là một trách nhiệm mới cho cha mẹ. Mỗi sự vui buồn, thành công hay mất mát của con cái cũng trở thành vui buồn, thành công hay mất mát của cha mẹ. Chính sự dính mắc của cha mẹ đối với con cái là một nguồn đau khổ cho bản thân họ. Dù con cái của họ có thành đạt đến bao nhiêu, cũng không thoát khỏi sanh, lão, bệnh, tử và vô số nỗi khổ khác. Nếu mỗi chúng sanh là một khổ uẩn, thì những người làm cha mẹ có tâm dính mắc là chồng chất của nhiều khổ uẩn. Vì vậy khó có thể nói gia đình có nhiều con là có nhiều phước.
Câu 10 (TK Giác Đẳng trả lời)
Hỏi: Phải chăng cúng dường cha mẹ cũng như cúng dường Đức Phật ?
Đáp: Trong kinh điển Phật giáo xem cha mẹ là một trong bốn "ruộng phước" cao quí (ba phước điền kia là chư Phật Toàn giác, Độc giác và Thinh Văn Thánh chúng). Đơn cử từng trường hợp thì khó so sánh, nhưng tổng quát mà nói thì cha mẹ là phước điền thù diệu vì ân sâu và đức độ vô lượng với con cái.
Cứu rỗi
Câu 1 (Sư Trưởng trả lời)
Hỏi: Phải chăng tất cả người sanh vào khổ cảnh như địa ngục đều có thể được giải thoát bằng phép hồi hướng ?
Đáp: ...
Câu 2 (TT Tuệ Siêu trả lời)
Hỏi: Nếu chúng sanh trong khổ cảnh không nhận được phước hồi hướng thì làm thế nào để thoát khổ cảnh ?
Đáp: Ngoại trừ chúng sanh khổ cảnh ngạ quỉ paraduttūpajīvī là nhận được phước hồi hướng để thoát khổ cảnh. Các loài chúng sanh khổ cảnh khác như địa ngục, a tu la và bàng sanh thì không nhận được phước hồi hướng, nhưng chúng vẫn có nhân duyên để thoát khỏi khổ cảnh.
Loài địa ngục nhờ sự gợi ý của diêm vương (yāmarāja) mà nhớ lại thiện sự (nếu họ từng có làm thiện), nhờ vậy mà thoát khổ cảnh.
Loài a tu la thì nhờ nghe kinh pháp mà tự cảnh tĩnh (nếu họ chỉ có oan trái nhẹ) nhờ vậy mà thoát khổ cảnh.
Riêng loài bàng sanh đa dạng, có những loại biết tạo tâm thiện, tạo uy lực hạnh, nhờ vậy mà thoát khổ cảnh.
Nếu chúng sanh khổ cảnh không nhờ nguyên nhân nầy, thì trải qua thời gian rất lâu, khi ác nghiệp giảm thiểu sức mạnh, quả dư sót dẫn dắt tái sanh cảnh giới khác.
Câu 3 (TK Pháp Đăng trả lời)
Hỏi: Một người đã làm ác nghiệp làm thế nào để chuộc tội và sửa đổi nghiệp ?
Đáp: Một người làm ác nghiệp là do tà kiến và si mê, có những chấp thủ sai lầm, nên đã tạo những ác nghiệp và tội lỗi, do gần gủi, thân cận những người bạn ác và theo những Tôn giáo tà thuyết, chấp lấy những quan kiến sai lầm, nhứt là thường kiến, đoạn kiến và những quan kiến khác. Nên sửa đổi, phải từ bỏ bạn ác và tránh xa các tôn giáo tà thuyết ấy, thân cận bạn lành và gần gủi các bậc trí tuệ, tu hành theo Bát Chánh Đạo như câu Pháp Cú 173 đã dạy:
Ai dùng các hạnh lành
Làm xóa mờ nghiệp ác
Chói sáng rực đời này
Như trăng thoát mây che.
Câu 4 (Sư Trưởng trả lời)
Hỏi: Người Phật tử có phép sám hối nhưng tại sao trong A Tỳ Ðàm dạy trạng thái "hối quá" là một tâm sở phiền não ?
Đáp: ...
Câu 5 (TT Tuệ Siêu trả lời)
Hỏi: Sám hối tội lỗi một cách hợp đạo là sám hối thế nào ?
Đáp: Trong kinh giáo giới Ra Hầu La (Rāhulovādasutta) Đức Phật dạy về cách phản tỉnh thân, khẩu, ý và khi thấy biết có lỗi lầm về thân hành hoặc khẩu hành thì nên phát lộ (bày tỏ) với thầy hay bạn có trí để sám hối chừa cải; nếu có lỗi lầm về ý hành thì chỉ tự hổ thẹn và quyết định chừa bỏ trong tương lai.
Cách sám hối hợp đạo có 2 cách là phát lộ sám hối và tâm nguyện sám hối.
Trong luật của bậc xuất gia thì Đức Phật đã chế định nhiều hình thức phát lộ sám hối tùy theo tội nặng nhẹ.
Người cư sĩ cũng có cách sám hối hợp lẽ đạo bằng cách bày tỏ lỗi lầm và hứa nguyện chừa cải.
Những tội nặng nề như đại nghịch tội, như tội ba la di của tỳ kheo không thể sám hối cho thanh tịnh được, nhưng cũng nên có lòng tàm quý hối quá để chận đứng tâm ác không cho tiếp tục tăng trưởng.
Câu 6 (Ni sư Liễu Pháp trả lời)
Hỏi: Chúng sanh có thể nào trả hết được bất thiện nghiệp của mình đã tạo không ?
Đáp: ...
Câu 7 (TK Pháp Đăng trả lời)
Hỏi: Ðền tội" có đền được tội không ?
Đáp: Theo tinh thần Đức Phật dạy về Ác nghiệp, theo thông thường mọi người thường gọi là Tội. Ác nghiệp nầy khi có cơ hội thi sẽ trổ sanh theo thời gian, và còn tùy theo là thường nghiệp, hay trọng nghiệp nữa, những ác nghiệp sẽ được đoạn trừ khi Đạo Quả sanh lên, nếu chưa đắc được Đạo Quả, thì đối với trọng nghiệp vẫn có cơ hội để trổ sanh, mà các bậc Thánh lậu tận vẫn phải nhận lấy Tội, Nghiệp ấy. Nếu hiểu theo nghĩa đền tội, theo thay thế hay là trừ qua cấn lại thì hoàn toàn không đúng. Theo lời Phật dạy và cũng không thuận theo chơn lý, vì ác sẽ trổ ác quả, còn thiện thì sẽ trổ thiện quả.
Câu 8 (TT Giác Đẳng trả lời)
Hỏi: Tạo thiện nghiệp có chuyển được dòng nghiệp lực chăng ?
Đáp: Dòng nghiệp lực là một kết cấu có quá khứ, hiện tại hổn hợp. Tiền nghiệp chi phối hiện tại mà hiện nghiệp cũng chi phối hiện tại. Do vậy không thể nói tiền nghiệp quyết định tất cả mà cũng không thể nói hiện nghiệp có thể thay đổi tất cả. Sự tu tập giải thoát vô dư y niết bàn là cứu cánh vô hiệu tất cả nghiệp quá khứ.
Câu 9 (TT Giác Đẳng trả lời)
Hỏi: Nếu quá khứ chúng ta đã tạo nhiều nghiệp thiện lẫn nghiệp bất thiện thì trong hiện tại điều kiện nào khiến cho thiện nghiệp trổ quả hay ngược lại ?
Đáp: Nghiệp quá khứ mang "khả tính" trổ quả trong đời hiện tại. Ngài Narada giải thích điều nầy y cứ theo kinh điển như sau:
Trong sự báo ứng của nghiệp ta nên biết rằng có những năng lực hỗ trợ, nâng đỡ, tạo điều kiện, trợ duyên cho quả sớm trổ sanh, và ngược lại cũng có những năng lực kiềm hãm, ngăn chặn, không cho quả trổ sanh, hay nghịch duyên.
Sự sanh trưởng (gati), thời gian hay hoàn cảnh (kala), nhân cách hay tướng mạo (upadhi), và sự nỗ lực cố gắng (payoga) là những năng lực trợ duyên hay nghịch duyên, hỗ trợ hay ngăn cản quả trổ sanh.
Thí dụ như người kia sanh trưởng trong một gia đình quý phái, giàu sang, hay trong hoàn cảnh an lành, sự tái sanh tốt ấy đôi khi là một năng lực ngăn chặn không cho quả dữ trổ sanh.
Trái lại, người nọ sanh trưởng trong gia đình ghèo khó khốn cùng, hay trong cảnh khổ, sự tái sanh bất hạnh của người nầy tạo điều kiện thuận tiện cho quả dữ trổ sanh.
Danh từ Phật Giáo gọi những năng lực ấy là "tái sanh thuận lợi" (gati sampatti) và "tái sanh bất thuật lợi" (gati vipatti).
Người kia, dầu không phải là hạng thông minh, mà nhờ có Nghiệp tốt, sanh trưởng trong hoàng tộc thì cũng được thiên hạ kính nể kiêng vì. Nếu cũng kém thông minh như người ấy mà sanh trong gia đình túng thiếu bần hàn thì ắt không được kính trọng như vậy.
Nếu nhờ Nghiệp tốt mà người kia được tái sanh thuận lợi, nhưng bất hạnh phải tật nguyền hay có tướng mạo dung nhan xấu xí thì cũng không hoàn toàn trọn hưởng phước lành của mình. Một vị hoàng tử đáng lẽ phải nối ngôi cha để trị vì thiên hạ, nhưng nếu vị ấy tật nguyền cũng có thể đó là một trở ngại, không được lên ngôi báu.
Trái lại, diện mạo phương phi là yếu tố giúp thành công. Một đứa trẻ tuy nghèo nhưng mặt mày thông minh sáng sủa có thể làm cho người khác chú ý đến và gieo ít nhiều thiện cảm đến người khác.
Thời gian hay cơ hội thuận lợi và bất thuật lợi (kalasampatti và kalavipatti) là hai yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến sự báo ứng của Nghiệp. Thí trong một thiên tai, tất cả đều phải cùng chung chịu một số phận. Đó là điều kiện bất thuận lợi, trợ duyên cho nghiệp xấu trổ sanh. Cũng có những điều kiện thuận lợi làm suy giảm năng lực hoặc ngăn chặn không cho Nghiệp xấu trổ sanh.
Trong các năng lực trợ duyên và nghịch duyên, hạnh tinh tấn hay sự nỗ lực cố gắng (payoga) là quan trọng hơn tất cả. Trong sự báo ứng xủa Nghiệp, tình trạng cố gắng hay thiếu cố gắng giữ một vai trò chánh yếu. Do cố gắng trong hiện tại, ta có thể chuyển Nghiệp, tạo Nghiệp mới, hoàn cảnh mới, môi trường mới, cả một thế giới mới. (Đức Phật và Phật Pháp - bản dịch của Phạm Kim Khánh)
Câu 10 (Ni sư Liễu Pháp trả lời)
Hỏi: Phật Pháp dạy rằng tâm thái trong giây phút lâm chung quyết định cảnh giới tái sanh. Làm thế nào để có được tâm thái tốt trong giây phút quan trọng đó ?
Đáp: ....
100 CÂU HỎI MÙA VU LAN - PHẦN II :
Thâm ân Phụ Mẫu
http://www.megaupload.com/de/?d=MOPN0M4F
Câu 1 (TT Tuệ Siêu trả lời)
Hỏi: Phải chăng theo nghiệp báo thì quan hệ giữa cha mẹ và con cái do thiện nghiệp tác thành ?
Đáp: Điều này không hẳn là thế. Hiện tại có sự quan hệ giữa cha mẹ và con cái có thể do nhiều nguyên nhân là:
a. Do thuận dòng cộng nghiệp thiện mà đời nầy có quan hệ cha mẹ và con cái.
b. Do thuận dòng cộng nghiệp ác mà đời nầy có quan hệ cha mẹ và con cái.
c. Do phước nguyện mà đời nầy có quan hệ cha mẹ và con cái.
d. Do thường cận nịch ái ràng buộc mà đời nầy có quan hệ cha mẹ và con cái.
e. Do oan trái oán thù mà đời nầy có quan hệ cha mẹ và con cái.
Sự quan hệ nầy có nhiều nguyên nhân, và đã được giải thích trong kinh điển. Do đó không hẳn có quan hệ giữa cha mẹ và con cái đều do thiện nghiệp tác thành.
Câu 2 (TT Tuệ Siêu trả lời)
Hỏi: Tình thương trìu mến phụ tử, mẫu tử có phải là ái luyến phiền não chăng ?
Đáp: Tất cả sự ái luyến đều là phiền não (kilesa), dù là sự ái luyến trong tình phụ tử hay mẫu tử, vì rằng khi có biệt ly mà tâm đau khổ do thương tiếc thì sự thương tiếc ấy chính là phiền não. Như có phật ngôn:
Pemato jāyati soko Pemato jāyati bhayam.
Tứ thương yêu sanh sầu muộn.
Tứ thương yêu sanh sợ hãi.
Nếu cha mẹ đối với con hay con đối với cha mẹ chỉ có thiện cảm xuất phát từ tâm từ (mettā) hay tâm bi (karun.ā) hoặc tâm hỷ (muditā), thì tình cảm đó không phải là ái phiền não; nếu là tình cảm có tính ích kỷ, chấp thủ thì là ái phiền não.
Câu 3 (TK Pháp Đăng trả lời)
Hỏi: Có phải con phải luôn luôn vâng lời cha mẹ mới là con có hiếu ?
Đáp: Không hẳn là vậy, vì mỗi con người do căn cơ và trình độ khác nhau, có 4 hạng người. Như vậy có khi cha mẹ dạy đúng theo thiện pháp, nhưng cũng có khi lại hoàn toàn thiêng về tình cảm, mà người con thực hiện hạnh nguyện của mình và lại làm tấm gương cho nhân loại, nên người con phải nên xét lại lời dạy ðó có phù hợp và hướng thượng hay không.
Câu 4 (Sư Trưởng trả lời, tinhtan viết lại)
Hỏi: Ơn nghĩa sanh thành khó đền đáp hết, phải chăng điều này nói rằng trong vô lượng kiếp luân hồi mỗi chúng ta mang vô số nợ không trả hết ?
Đáp: Điều này xin trích những đọan Phật ngôn để làm sáng tỏ vấn đề này: trong Tương Ưng Bộ Kinh, có đọan Đức Phật nói rõ: “ không dễ gì tìm một chúng sanh chưa từng là cha, là mẹ, là anh, là chị, là em trai, là em gái, là con trai con gái v..v…” nếu căn cứ rằng vô lượng kiếp như vậy thì cái nợ mênh mông, nhưng không phải là đơn phương một đương sự thiếu nợ mênh mông đó mà tất cả vô lượng chúng sanh đều mang nợ chồng chất với nhau. Với số ngày nay mấy tỷ nhân loại thì trong mấy tỷ nhân loại đó, những người nam, thí dụ là bản thân của tôi, thì những người đó từng là cha, là anh trai em trai, là con trai, và những người nữ cũng từng là mẹ, là chị là em gái, là con gái. Thì như vậy, những người này cũng thiếu nợ tôi, đương nhiên theo lý luận này thì tôi cũng thiếu nợ, thiếu qua thiếu lại chứ không phải một người làm. Chúng ta nên nhận biết rằng kiếp nào thì nói theo kiếp nấy, ngay trong kiếp hiện tại, chúng ta chưa dễ gì trả ơn cha mẹ sanh dưỡng cho trọn vẹn đừng nói chi là vô lượng kiếp. Tuy vậy, nếu quán tưởng tất cả chúng sanh chẳng riêng gì loài người mà kể cả loài thú thì vẫn là thân bằng quyến thuộc, là anh là em v..v… Chúng ta có được lòng từ mẫn không thù hận bất cứ một chúng sanh nào, và luôn luôn có tâm thương xót mọi chúng sanh, vì nếu nghĩ không gần cũng là xa hay là không xa cũng gần, những người này đã từng là cha là mẹ, là anh, là chị, là em, là con là cháu chúng ta…Và nếu nghĩ được như vậy thì không có tâm thù hận và không nỡ làm hại chúng sanh đều đó thật là tốt. Nói về câu trả hiếu trả thảo thì xin trả lời là trả hiếu trả thảo chỉ nói ngay trong kiếp hiện tại mà thôi chứ không thể nói mênh mông như vậy được. Cũng như nói là giết cha giết mẹ, phạm ngũ nghịch vô gián thì cũng như kể cha mẹ hiện tại chứ không thể nào lấy chung là cha mẹ vô lượng kiếp mà kể thì không được. Như vậy, câu nói là ơn nghĩa sanh thành khó đền đáp hết, phải chăng điều này vô lượng kiếp luân hồi, mỗi chúng ta mang vô số nợ không trả hết, nếu nói là vô số nợ thì không nợ này cũng là nợ khác cũng như nghiệp thì quả thật vậy, không bao giờ trả hết nghiệp đã tạo, chúng ta tu để được giác ngộ giải thoát, cắt đứt sanh tử luân hồi, ly gia cắt ái, trọn ly thế tục hướng đến sự viễn ly, đó là điều căn bản trong đời sống phạm hạnh. Dù cho cha mẹ trong hiện tại cũng như cha mẹ trong từ vô lượng kiếp khác dưới mọi hình thức chúng sanh này hay chúng sanh khác, nếu như chúng ta có lòng từ ái như vậy thì vẫn có thể xử sự như câu là: “dầu cho người con có lòng hiếu thảo mà vai mặt cỏng cha, vai trái cỏng mẹ đi ngao du khắp mặt đất cũng không trả ơn hết cho cha mẹ hay là chinh phục cả quả địa cầu này để cho cha mẹ thống trị cũng chưa gọi là trả hết ơn cho cha mẹ”, nhưng mà nếu hướng dẫn cho cha mẹ chống thập ác, tu theo thập thiện thì mới được kể như là đền đáp công ơn cha mẹ đã sanh, bởi vì hướng dẫn cho cha mẹ tránh điều ác làm điều lành thì cha mẹ được sanh về nhàn cảnh, cõi trời, chư thiên hay cõi người , không bị sa đọa vào bốn đường ác dạo, như vậy gọi là đền ơn trả thảo. Đối với cha mẹ hiện tại cũng vậy, vô số chúng sanh cũng vậy, chúng sanh nào mà chúng ta có thể hóa độ được, cảm hóa đươc, hướng dẫn được thì cũng nên hướng dẫn họ đi vào con đường ngay lẽ chánh tức là tu tập theo thập thiện tránh xa thập ác., dù cho cha mẹ xa hay cha mẹ gần thì chúng ta cứ xử sự như vậy thì vẫn được, vẫn tốt và vẫn đúng. Còn nói chữ hiếu, thì xin trả lời theo ý của tôi thì cha mẹ hiện tại, kiếp nào trả kiếp nấy không thể nói mênh mông được. Đó là câu trả lời số 4 của tôi mà quý vị đã nêu ra.
Câu 5 (Sư Trưởng trả lời, tinhtan viết lại)
Hỏi: Hiêú và tình thu'o'ng khó lu'õ'ng toàn. Ngu'ò'i con nên cu' xu'² thê' nào go.i là ho'.p ða.o ?
Đáp: Điều này chúng ta không thể áp dụng chung cho mọi người bởi vì mỗi người có một lối sống riêng nhưng mà có thể chúng ta nói lên tâm trạng riêng như tôi chẳng hạn. Có thể căn cứ vào Phật ngôn, căn cứ vào sách chữ nho chẳng hạn và sống bằng lý trí thì chúng ta có thể tùy vào hoàn cảnh mà xử sự. Hơn nữa, những người Việt Nam thì không giống như những người nước ngoài hay giới Tây Phương, do đó nên trả lời giống như vậy chắc là rất khó. Lại nữa, nếu như một người con mà có vợ mà người vợ lại là người Á châu, đông phương thì lại khác, mặc dầu có ảnh hưởng Tây Phương nhưng vẫn còn tương đối. Nếu vợ là người hòan toàn Tây Phương, Âu Mỹ, họ có nếp sống riêng theo kiểu Tây Phương thì lại càng khó hơn nữa, khó áp dụng được, đừng nói chi hiếu tình khó lưỡng toàn, mà ở đây đông tây khó mà giải quyết vì phong tục, tập quán, văn hóa có khác nhau. Nếu như trường hợp này ở địa phận đông phương hay ở Việt Nam thì cá nhân trong một gia đình như tôi chẳng hạn thì không có gì mà không giải quyết được. Thí dụ như bây giờ chúng ta có một ông cha bà mẹ già, lớn tuổi nhưng mà với tính lẩm cẩm khó khăn, nhưng dù sao cũng là đấng sanh thành, bây giờ gặp một bà vợ trẻ đẹp ngoan ngoản thật dễ thương mà có một điều là không chịu nỗi với sự sai biểu, sắp đặt hay xử sự của cha mẹ, một là đòi sống riêng, hai là đuổi cha mẹ đi như tiền thân của Ngài Mục Kiền Liên, nếu có như vậy nữa cũng tùy theo mỗi cá nhân. Nếu trường hợp như tôi thì tôi không giải quyết như vậy, cha mẹ thì lo phần cha mẹ, nếu là khuôn viên đất có rộng thì cất riêng cho cha mẹ ở nhà riêng để chúng ta phụng dưỡng sớm thăm tối viếng săn sóc cho cha mẹ theo bổn phận chúng ta, người vợ hay dâu có lo thì lo không lo thì thôi, bổn phận con trai thì lo cho cha mẹ của mình. Đối với vợ thì vẫn sống cuộc sống gia đình bình thường nhưng tiền của đâu ra đó, phần nào vợ chồng sống, còn phần của cha mẹ là của cha mẹ. Nếu bà vợ xấu tánh hay đố kỵ lợi dụng tình thương của người chồng mà có những thái độ thái quá thì chúng ta phải ngăn phải khuyên, mà ngăn khuyên không được phải rầy phải la, nếu không được nữa thì đi đến chổ ly dị nếu chúng ta thấy ơn nghĩa cha mẹ nặng thì phải xử sự như vậy thôi. Nếu bà vợ tương đối, tuy rằng có vài tánh hơi rắc rối nhưng không đến đổi thì chúng ta cũng nên linh động, thì chúng ta làm có tiền thì chúng ta dành ra một phần để lo cho cha cho mẹ, còn phần kia thì chúng ta chung sống với vợ với con, đâu ra đó, chia xẻ như vậy thì cũng gọi là lưỡng toàn.
Câu 6 (TT Giác Đẳng trả lời)
Hỏi: Đi xuất gia rời xa cha mẹ có bất hiếu chăng ?
Đáp: Mới thoạt nghe thì dường như chỉ có đi xuất gia mới rời xa cha mẹ. Hầu hết thanh niên nam nữ thành nhân ngày nay thường xa cha mẹ vì nghề nghiệp, hôn nhân, lối sống ... Các bậc cha mẹ thường mong là không phải lo lắng nhiều vì con, cũng mong là con cái dù ở đâu cũng còn nghĩ đến cha mẹ và không làm điều gì phương hại gia phong. Nói về những điều nầy thì người xuất gia không có gì kém hơn người cư sĩ. Thậm chí đôi khi còn nhiều thuận duyên hơn (...).
Câu 7 (TK Pháp Đăng trả lời)
Hỏi: Theo Phật Pháp, có cách nào được gọi là báo ân đầy đủ cho cha mẹ không ?
Đáp: Có, vì mỗi con người luôn đau khổ vì các tội lỗi, 10 phi phúc hành khi cho quả, thì chính giáo Pháp của Đức Phật lại diệt trừ các ác quả đó khi có trí tuệ nhận diện được, thực hành và còn vĩnh viễn không còn sa đọa nữa, nên người con nào bằng ðủ mọi phương tiện để giúp cho cha mẹ hiểu được Phật Pháp theo Giới Ðịnh Tuệ là báo ân đầy đủ cho cha mẹ, vì lòng tham thì không bao giờ biết đủ nên lúc nào cũng thiêu đốt chúng sanh ấy, còn Trí Tuệ thì luôn ly tham và tịch tịnh.
Câu 8 (Ni sư Liễu Pháp trả lời)
Hỏi: Không có con nối dõi tông đường có gọi là đại bất hiếu chăng ?
Đáp: Quan niệm cho rằng “Không có con nối dõi tông đường là đại bất hiếu” là quan niệm của Mạnh Tử. Mạnh Tử cho rằng : Bất hiếu hữu tam, vô hậu vi đại (Có 3 điều bất hiếu, không có con là điều nặng nhất). Ba điều đó là: Một là hùa theo cha mẹ để cha mẹ mắc vào chỗ bất nghĩa; hai là nhà nghèo, cha mẹ già mà không chịu ra làm quan, lấy bổng lộc nuôi cha mẹ; ba là không chịu lấy vợ, không có con, tuyệt đường cúng tế tiên tổ. Trong ba việc đó, việc không có con là lớn nhất.
Phật giáo thì đánh giá đạo đức của một con người qua hành vi đạo đức của người đó. Một người vì lý do này hay lý do khác mà không có con nối dõi tông đường, nhưng không hề có tác ý muốn xúc phạm hay làm cha mẹ đau khổ thì không thể kết tội người đó là bất hiếu. Ðặc biệt nếu một người biết kính trọng, thương yêu, lo lắng, chăm sóc cho cha mẹ, nhưng đồng thời cũng biết được tham ái chính là nguồn gốc của mọi đau khổ mà chọn con đường vô tham vô dục thì càng không thể gọi đó là người bất hiếu. Xét cho cùng, sự nối dõi về chân lý, học thuật, đạo đức quan trọng hơn sự nối dõi về sinh lý, và những người con phi đạo đức mới đáng gọi là những người con bất hiếu.
Câu 9 (Ni sư Liễu Pháp trả lời)
Hỏi: Gia đình có nhiều con có thể gọi là nhiều phước chăng ?
Đáp: Nhiều người cho rằng con đống cháu đàn là biểu hiện của một gia đình có nhiều phước đức. Tuy nhiên xét cho kỹ thì sự thật không hẳn như vậy. Mỗi ðứa con ra đời là một trách nhiệm mới cho cha mẹ. Mỗi sự vui buồn, thành công hay mất mát của con cái cũng trở thành vui buồn, thành công hay mất mát của cha mẹ. Chính sự dính mắc của cha mẹ đối với con cái là một nguồn đau khổ cho bản thân họ. Dù con cái của họ có thành đạt đến bao nhiêu, cũng không thoát khỏi sanh, lão, bệnh, tử và vô số nỗi khổ khác. Nếu mỗi chúng sanh là một khổ uẩn, thì những người làm cha mẹ có tâm dính mắc là chồng chất của nhiều khổ uẩn. Vì vậy khó có thể nói gia đình có nhiều con là có nhiều phước.
Câu 10 (TK Giác Đẳng trả lời)
Hỏi: Phải chăng cúng dường cha mẹ cũng như cúng dường Đức Phật ?
Đáp: Trong kinh điển Phật giáo xem cha mẹ là một trong bốn "ruộng phước" cao quí (ba phước điền kia là chư Phật Toàn giác, Độc giác và Thinh Văn Thánh chúng). Đơn cử từng trường hợp thì khó so sánh, nhưng tổng quát mà nói thì cha mẹ là phước điền thù diệu vì ân sâu và đức độ vô lượng với con cái.
Cứu rỗi
Câu 1 (Sư Trưởng trả lời)
Hỏi: Phải chăng tất cả người sanh vào khổ cảnh như địa ngục đều có thể được giải thoát bằng phép hồi hướng ?
Đáp: ...
Câu 2 (TT Tuệ Siêu trả lời)
Hỏi: Nếu chúng sanh trong khổ cảnh không nhận được phước hồi hướng thì làm thế nào để thoát khổ cảnh ?
Đáp: Ngoại trừ chúng sanh khổ cảnh ngạ quỉ paraduttūpajīvī là nhận được phước hồi hướng để thoát khổ cảnh. Các loài chúng sanh khổ cảnh khác như địa ngục, a tu la và bàng sanh thì không nhận được phước hồi hướng, nhưng chúng vẫn có nhân duyên để thoát khỏi khổ cảnh.
Loài địa ngục nhờ sự gợi ý của diêm vương (yāmarāja) mà nhớ lại thiện sự (nếu họ từng có làm thiện), nhờ vậy mà thoát khổ cảnh.
Loài a tu la thì nhờ nghe kinh pháp mà tự cảnh tĩnh (nếu họ chỉ có oan trái nhẹ) nhờ vậy mà thoát khổ cảnh.
Riêng loài bàng sanh đa dạng, có những loại biết tạo tâm thiện, tạo uy lực hạnh, nhờ vậy mà thoát khổ cảnh.
Nếu chúng sanh khổ cảnh không nhờ nguyên nhân nầy, thì trải qua thời gian rất lâu, khi ác nghiệp giảm thiểu sức mạnh, quả dư sót dẫn dắt tái sanh cảnh giới khác.
Câu 3 (TK Pháp Đăng trả lời)
Hỏi: Một người đã làm ác nghiệp làm thế nào để chuộc tội và sửa đổi nghiệp ?
Đáp: Một người làm ác nghiệp là do tà kiến và si mê, có những chấp thủ sai lầm, nên đã tạo những ác nghiệp và tội lỗi, do gần gủi, thân cận những người bạn ác và theo những Tôn giáo tà thuyết, chấp lấy những quan kiến sai lầm, nhứt là thường kiến, đoạn kiến và những quan kiến khác. Nên sửa đổi, phải từ bỏ bạn ác và tránh xa các tôn giáo tà thuyết ấy, thân cận bạn lành và gần gủi các bậc trí tuệ, tu hành theo Bát Chánh Đạo như câu Pháp Cú 173 đã dạy:
Ai dùng các hạnh lành
Làm xóa mờ nghiệp ác
Chói sáng rực đời này
Như trăng thoát mây che.
Câu 4 (Sư Trưởng trả lời)
Hỏi: Người Phật tử có phép sám hối nhưng tại sao trong A Tỳ Ðàm dạy trạng thái "hối quá" là một tâm sở phiền não ?
Đáp: ...
Câu 5 (TT Tuệ Siêu trả lời)
Hỏi: Sám hối tội lỗi một cách hợp đạo là sám hối thế nào ?
Đáp: Trong kinh giáo giới Ra Hầu La (Rāhulovādasutta) Đức Phật dạy về cách phản tỉnh thân, khẩu, ý và khi thấy biết có lỗi lầm về thân hành hoặc khẩu hành thì nên phát lộ (bày tỏ) với thầy hay bạn có trí để sám hối chừa cải; nếu có lỗi lầm về ý hành thì chỉ tự hổ thẹn và quyết định chừa bỏ trong tương lai.
Cách sám hối hợp đạo có 2 cách là phát lộ sám hối và tâm nguyện sám hối.
Trong luật của bậc xuất gia thì Đức Phật đã chế định nhiều hình thức phát lộ sám hối tùy theo tội nặng nhẹ.
Người cư sĩ cũng có cách sám hối hợp lẽ đạo bằng cách bày tỏ lỗi lầm và hứa nguyện chừa cải.
Những tội nặng nề như đại nghịch tội, như tội ba la di của tỳ kheo không thể sám hối cho thanh tịnh được, nhưng cũng nên có lòng tàm quý hối quá để chận đứng tâm ác không cho tiếp tục tăng trưởng.
Câu 6 (Ni sư Liễu Pháp trả lời)
Hỏi: Chúng sanh có thể nào trả hết được bất thiện nghiệp của mình đã tạo không ?
Đáp: ...
Câu 7 (TK Pháp Đăng trả lời)
Hỏi: Ðền tội" có đền được tội không ?
Đáp: Theo tinh thần Đức Phật dạy về Ác nghiệp, theo thông thường mọi người thường gọi là Tội. Ác nghiệp nầy khi có cơ hội thi sẽ trổ sanh theo thời gian, và còn tùy theo là thường nghiệp, hay trọng nghiệp nữa, những ác nghiệp sẽ được đoạn trừ khi Đạo Quả sanh lên, nếu chưa đắc được Đạo Quả, thì đối với trọng nghiệp vẫn có cơ hội để trổ sanh, mà các bậc Thánh lậu tận vẫn phải nhận lấy Tội, Nghiệp ấy. Nếu hiểu theo nghĩa đền tội, theo thay thế hay là trừ qua cấn lại thì hoàn toàn không đúng. Theo lời Phật dạy và cũng không thuận theo chơn lý, vì ác sẽ trổ ác quả, còn thiện thì sẽ trổ thiện quả.
Câu 8 (TT Giác Đẳng trả lời)
Hỏi: Tạo thiện nghiệp có chuyển được dòng nghiệp lực chăng ?
Đáp: Dòng nghiệp lực là một kết cấu có quá khứ, hiện tại hổn hợp. Tiền nghiệp chi phối hiện tại mà hiện nghiệp cũng chi phối hiện tại. Do vậy không thể nói tiền nghiệp quyết định tất cả mà cũng không thể nói hiện nghiệp có thể thay đổi tất cả. Sự tu tập giải thoát vô dư y niết bàn là cứu cánh vô hiệu tất cả nghiệp quá khứ.
Câu 9 (TT Giác Đẳng trả lời)
Hỏi: Nếu quá khứ chúng ta đã tạo nhiều nghiệp thiện lẫn nghiệp bất thiện thì trong hiện tại điều kiện nào khiến cho thiện nghiệp trổ quả hay ngược lại ?
Đáp: Nghiệp quá khứ mang "khả tính" trổ quả trong đời hiện tại. Ngài Narada giải thích điều nầy y cứ theo kinh điển như sau:
Trong sự báo ứng của nghiệp ta nên biết rằng có những năng lực hỗ trợ, nâng đỡ, tạo điều kiện, trợ duyên cho quả sớm trổ sanh, và ngược lại cũng có những năng lực kiềm hãm, ngăn chặn, không cho quả trổ sanh, hay nghịch duyên.
Sự sanh trưởng (gati), thời gian hay hoàn cảnh (kala), nhân cách hay tướng mạo (upadhi), và sự nỗ lực cố gắng (payoga) là những năng lực trợ duyên hay nghịch duyên, hỗ trợ hay ngăn cản quả trổ sanh.
Thí dụ như người kia sanh trưởng trong một gia đình quý phái, giàu sang, hay trong hoàn cảnh an lành, sự tái sanh tốt ấy đôi khi là một năng lực ngăn chặn không cho quả dữ trổ sanh.
Trái lại, người nọ sanh trưởng trong gia đình ghèo khó khốn cùng, hay trong cảnh khổ, sự tái sanh bất hạnh của người nầy tạo điều kiện thuận tiện cho quả dữ trổ sanh.
Danh từ Phật Giáo gọi những năng lực ấy là "tái sanh thuận lợi" (gati sampatti) và "tái sanh bất thuật lợi" (gati vipatti).
Người kia, dầu không phải là hạng thông minh, mà nhờ có Nghiệp tốt, sanh trưởng trong hoàng tộc thì cũng được thiên hạ kính nể kiêng vì. Nếu cũng kém thông minh như người ấy mà sanh trong gia đình túng thiếu bần hàn thì ắt không được kính trọng như vậy.
Nếu nhờ Nghiệp tốt mà người kia được tái sanh thuận lợi, nhưng bất hạnh phải tật nguyền hay có tướng mạo dung nhan xấu xí thì cũng không hoàn toàn trọn hưởng phước lành của mình. Một vị hoàng tử đáng lẽ phải nối ngôi cha để trị vì thiên hạ, nhưng nếu vị ấy tật nguyền cũng có thể đó là một trở ngại, không được lên ngôi báu.
Trái lại, diện mạo phương phi là yếu tố giúp thành công. Một đứa trẻ tuy nghèo nhưng mặt mày thông minh sáng sủa có thể làm cho người khác chú ý đến và gieo ít nhiều thiện cảm đến người khác.
Thời gian hay cơ hội thuận lợi và bất thuật lợi (kalasampatti và kalavipatti) là hai yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến sự báo ứng của Nghiệp. Thí trong một thiên tai, tất cả đều phải cùng chung chịu một số phận. Đó là điều kiện bất thuận lợi, trợ duyên cho nghiệp xấu trổ sanh. Cũng có những điều kiện thuận lợi làm suy giảm năng lực hoặc ngăn chặn không cho Nghiệp xấu trổ sanh.
Trong các năng lực trợ duyên và nghịch duyên, hạnh tinh tấn hay sự nỗ lực cố gắng (payoga) là quan trọng hơn tất cả. Trong sự báo ứng xủa Nghiệp, tình trạng cố gắng hay thiếu cố gắng giữ một vai trò chánh yếu. Do cố gắng trong hiện tại, ta có thể chuyển Nghiệp, tạo Nghiệp mới, hoàn cảnh mới, môi trường mới, cả một thế giới mới. (Đức Phật và Phật Pháp - bản dịch của Phạm Kim Khánh)
Câu 10 (Ni sư Liễu Pháp trả lời)
Hỏi: Phật Pháp dạy rằng tâm thái trong giây phút lâm chung quyết định cảnh giới tái sanh. Làm thế nào để có được tâm thái tốt trong giây phút quan trọng đó ?
Đáp: ....
posted by Dieu Quang at 4:05 AM
0 Comments:
Post a Comment
<< Home